“Loš glas”: Dokumentarac za “depolitizaciju arapskog jezika”, “tabuisanog jezika”

“U Francuskoj često povezujemo arapski jezik sa islamizmom,” izjavio je Nabil Vakim na France 24 u oktobru 2020. godine. U to vreme, pitanje arapskog jezika bilo je u centru društvenih rasprava. Vlada je smatrala da podučavanje arapskog može smanjiti verski uticaj na jezik, dok je opozicija tvrdila da bi to moglo doprineti jačanju zajedništva zasnovanog na etničkoj pripadnosti.

Novinar lista “Le Monde”, rođen u Libanu 1981. godine, upravo je objavio knjigu “Arapski za sve: Zašto je moj jezik tabu u Francuskoj”, koja kombinuje ličnu priču sa političkom refleksijom o statusu ovog jezika.

Četiri godine kasnije, iz ove knjige nastao je dokumentarac “Loš glas”, koji je Nabil Vakim snimio zajedno sa Žuaharom Nadijem. Film je prikazan 18. decembra na Institutu arapskog sveta (IMA), povodom Svetskog dana arapskog jezika, koji se obeležava od 2012. godine svakog 18. decembra, datuma kada je arapski postao deo zvaničnih jezika Ujedinjenih nacija.

U filmu, Nabil Vakim istražuje složen odnos mnogih Francuza prema svom maternjem jeziku i osećaj nelagodnosti, pa čak i srama, kada je u pitanju govor arapskog. Zašto deca imigranata iz arapskih zemalja ne govore jezik svojih roditelja? Kako objasniti da se drugi najčešći jezik u Francuskoj, sa tri do četiri miliona govornika, podučava u svega 3% škola i gimnazija, sa oko 14.000 učenika, što čini samo 1% ukupnog broja đaka?

Izuzetno osetljiva tema

Prema rečima Nisrin el-Zahre, direktorke Centra za jezike pri IMA, koji svake godine okuplja više od hiljadu polaznika, “ova dva fenomena su usko povezana, jer je arapski jezik snažno politizovan, u vezi sa pitanjem migracija arapskog govornog područja i kolonijalnom prošlošću.”

“Ne bih rekla da se radi o preziru, ali postoji negativna percepcija svih ovih tema. Zbog toga je arapski jezik mnogo osetljivija tema u poređenju sa, recimo, italijanskim ili španskim,” objašnjava lingvistkinja.

Najat Vajo-Belkacem, nekadašnja ministarka obrazovanja, to može potvrditi. Kada je 2016. godine pokušala da reformiše podučavanje arapskog, izazvala je žestoku polemiku – protivnici, naročito iz desnice i ekstremne desnice, optužili su je da pokušava da nametne jezik Kurana deci već od osnovne škole.

“Ovaj jezik se i dalje doživljava kao Trojanski konj u fantazijama o invaziji i strahu od islamizma. Ljudi zaboravljaju da postoji mnogo onih – ateista, hrišćana – koji govore, čitaju i pišu na arapskom,” kaže ona u dokumentarcu “Loš glas”.

Arapski za elitu?

Iako se arapski jezik predaje u malom broju škola (oko 400 u 2021. godini), prisutan je u najprestižnijim obrazovnim institucijama Pariza, poput Henrija IV i Luja Velikog. “Smatra se da nije potrebno podučavati ga široj javnosti, već samo eliti koja će se baviti diplomatijom, međunarodnim odnosima ili istraživanjem,” kaže Nisrin el-Zahre, koja smatra da arapski jezik treba demokratizovati.

Profesor arapskog, Madži el-Harbat, primećuje veliki interes za ovaj jezik u ovim ustanovama. Na primer, njegovi časovi u Luju Velikom imaju 130 učenika, dok 70 učenika pohađa časove u Henriju IV.

Povratak korenima

Studenti koji se odluče za arapski jezik često ga povezuju sa porodičnim nasleđem, objašnjava sociolog Aleksis Ogor, koji istražuje društvene putanje studenata arapskog jezika i civilizacije. Prema njegovim rečima, mnogi od njih pokušavaju da ponovo uspostave vezu sa svojim korenima.

Teškoće u prenošenju jezika

Nabil Vakim se priseća da ga je bilo sramota kada mu je majka govorila na arapskom u javnosti. Nakon terorističkih napada 2015. godine, čak je odlučio da ne govori arapski sa svojom ćerkom, smatrajući to oblikom zaštite.

“Prenošenje arapskog jezika je mnogo teže nego, recimo, italijanskog ili portugalskog,” zaključuje Nisrin el-Zahre.

Za očuvanje arapskog jezika potrebno je da ga oslobodimo kolonijalnih i političkih tereta, ističe ona.

Izvor: france24.com