Pariz: Osvajanje Bastilje, požar u Notr Damu, poplava Sene… 10 datuma koji su obeležili istoriju francuske prestonice

Kroz vekove, Pariz je bio poprište trenutaka koji su ga zauvek obeležili. Evo deset ključnih datuma iz istorije francuske prestonice.

14. jul 1789: Osvajanje Bastilje

Jedan od ključnih trenutaka Francuske revolucije i celokupne istorije zemlje. Bastilja, kameni zatvor izgrađen u 14. veku, nalazila se u današnjem 4. arondismanu Pariza i predstavljala simbol monarhijske tiranije. Dana 14. jula 1789. narod Pariza zauzima ovu tvrđavu, označavajući početak kraja apsolutističke vlasti.

18. mart 1871: Pariška komuna

Od 18. marta do 28. maja 1871. godine, Pariška komuna ostala je upamćena kao jedan od najkrvavijih perioda francuske istorije. Ovaj revolucionarni pokret odbio je da prizna tadašnju vladu, ali je brutalno ugušen između 21. i 28. maja. Tokom te sedmice, hiljade komunara su pogubljene od strane oružanih snaga Francuske Republike.

5. maj 1889: Svetska izložba u Parizu

Od 5. maja do 31. oktobra 1889. godine, u Parizu je održana deseta Svetska izložba, posvećena stogodišnjici Francuske revolucije. Kao deo proslave, između 1887. i 1889. godine izgrađen je jedan od najpoznatijih simbola Pariza – Ajfelova kula.

18. januar 1910: Poplava veka na Seni

Ova katastrofalna poplava ostala je duboko ukorenjena u istoriji Pariza. Zbog obilnih kiša i zasićenosti podzemnih voda, Sena je 18. januara 1910. dostigla rekordni nivo od 8,62 metra na hidrometrijskoj skali kod mosta Austerlic.

Iako nije bilo prijavljenih smrtnih slučajeva, šteta u Parizu bila je ogromna, dostižući 400 miliona franaka tog vremena, dok je povlačenje vode trajalo skoro 35 dana.

19. avgust 1944: Oslobođenje Pariza

Ovaj događaj simbolizuje kraj nacističke okupacije Francuske. Iako su glavni sukobi tokom Drugog svetskog rata vođeni u Normandiji, oslobođenje Pariza, koje je trajalo od 19. do 25. avgusta 1944, imalo je ogroman značaj.

Dana 25. avgusta, nakon teških borbi, nemačke trupe potpisale su kapitulaciju na železničkoj stanici Monparnas. Istog dana, general Šarl de Gol, vođa Privremene vlade, održao je čuveni govor: „Pariz osramoćen! Pariz razbijen! Pariz mučen! Ali Pariz – oslobođen!“

3. maj 1968: Studentski protesti

Masovni protesti i štrajkovi koji su se dogodili u maju 1968. godine ostali su upamćeni kao jedan od najvažnijih društvenih pokreta u Francuskoj. Sve je počelo 3. maja, kada su stotine studenata okupirale Sorbonu.

Nekoliko dana kasnije, 13. maja, organizovan je generalni štrajk, koji je doveo do potpisivanja Grenelških sporazuma i raspuštanja Narodne skupštine, nakon 17 dana obeleženih sukobima između demonstranata i policije.

7. januar 2015: Početak terorističkih napada u Parizu

Godina 2015. ostala je upamćena kao jedan od najmračnijih perioda u Parizu zbog serije smrtonosnih terorističkih napada.

Dana 7. januara, redakcija satiričnog magazina Charlie Hebdo bila je meta terorističkog napada koji su izveli braća Kuši, ubivši 12 osoba. Dan kasnije, ubijena je i jedna policajka, a 9. januara usledila je talačka kriza u supermarketu Hyper Cacher, tokom koje su četiri osobe izgubile život.

Pariz je ponovo bio na meti terorizma 13. novembra iste godine, kada su teroristi pucali na posetioce restorana u 10. i 11. arondismanu, kao i na koncertnu dvoranu Bataklan, ostavivši više od 120 mrtvih.

12. april 2016: Pariski klimatski sporazum

Nakon Konferencije o klimatskim promenama, Pariz je 12. decembra 2015. postao mesto usvajanja jednog od najvažnijih globalnih ekoloških sporazuma – Pariskog sporazuma o klimi.

Ovaj sporazum, potpisan 12. aprila 2016. i ratifikovan od strane 55 zemalja, ima za cilj da ograniči globalno zagrevanje na manje od 2°C u odnosu na predindustrijski period. Kasnije su Sjedinjene Američke Države, pod administracijom Donalda Trampa, najavile povlačenje iz sporazuma.

15. april 2019: Požar u katedrali Notr Dam

Jedan od najvažnijih spomenika Pariza i deo UNESCO-ove svetske baštine, katedrala Notr Dam teško je oštećena u požaru 15. aprila 2019. godine.

Vatra je uništila toranj i čitav krov, izazvavši globalni šok. Obnova je trajala pet godina, a zvanično ponovno otvaranje katedrale održano je 7. decembra 2024. godine.

26. jul 2024: Olimpijske igre u Parizu

Tačno sto godina nakon poslednjih Olimpijskih igara održanih u Parizu, grad je ponovo bio domaćin najvećeg sportskog takmičenja na svetu, od 26. jula do 11. avgusta 2024.

Ceremonija otvaranja na reci Seni bila je spektakularna, uz nastup Selin Dion sa Ajfelove kule. Francuska je ostvarila istorijski uspeh, osvojivši 64 medalje (16 zlatnih, 26 srebrnih i 22 bronzane), čime je oborila rekord postavljen još na Igrama 1900. godine – takođe u Parizu.